Prova: Görünmeyen Emeğin Sessiz Zaferi

Seyirci oyunu izler, provayı değil. Alkış perde sonunda gelir, prova sonunda değil. Ama işin hakikati şudur: Bir gösterinin kaderi çoğu zaman sahnede değil, provada yazılır.

Prova, sabır işidir. Aynı sahneyi tekrar tekrar oynamak, aynı cümleyi defalarca söylemek, aynı şarkıya yeniden girmek, aynı yanlışta durup tekrar başlamak… Dışarıdan bakınca yorucu görünür. İçeriden bakınca öğreticidir. Çünkü prova yalnızca metni ezberlemek değildir; birlikte nefes almayı öğrenmektir.

RotArt gibi gönüllü topluluklarda prova daha da değerlidir. Herkes başka bir hayattan çıkıp gelir. Kiminin işi uzamıştır, kiminin trafiği bitmemiştir, kiminin evde sorumluluğu vardır. Buna rağmen insanlar gelir, sahneye çıkar, tekrar dener. İşte o tekrarlar, oyunun görünmeyen omurgasını kurar.

Peter Brook’un tiyatronun zorluğuna dair sözlerinde altını çizdiği şeylerden biri, sahnenin hata ve israf kaldırmayan sert doğasıdır. Tiyatro canlıdır; geri saramazsınız, düzeltemezsiniz, “bir daha çekelim” diyemezsiniz. O yüzden prova, sahnedeki özgürlüğün sigortasıdır.

İyi prova yapılmış bir oyunda oyuncu daha rahat görünür. Çünkü ne yapacağını bildiği için sahnede yaşayabilir. Ezber oyuncuyu kilitlemez, özgürleştirir. Disiplin yaratıcılığı öldürmez, ona alan açar.

Bir oyunun en güzel anı bazen seyircinin kahkahasıdır. Ama o kahkahanın arkasında haftalarca kimsenin görmediği bir ciddiyet vardır. Sahne ışığı yalnızca yüzleri aydınlatır; emeği aydınlatan şey provadır.